"Skupiacz myśli", czyli słów kilka o radzieckim hełmie stalowym wz 68.
Hełm stalowy wz.68 ( SSz-68) - z rosy. Стальной шлем СШ-68, to ostatni model stalowego hełmu opracowanego i użytkowanego w Armii Radzieckiej. Konstrukcyjnie bardzo podobny do modeli wcześniejszych ale pod wieloma względami inny. Przez żołnierzy nazywany „gederką” – bo pierwsze egzemplarze pojawiły się w Armii Radzieckiej stacjonującej w NRD, zwany był także „afgańskim” – bo świat zobaczył go podczas radzieckiej interwencji w Afganistanie w latach 80-tych ubiegłego wieku i gdzie przeszedł swój chrzest ogniowy. O powstaniu, głównych cechach hełmu stalowego wz.68 i użytkowaniu go w białogardzkiej 83 samodzielnej brygadzie desantowo-szturmowej w tymże artykule.
W odmętach dziejów…
Hełm to bojowa ochrona głowy żołnierza przed urazami. Historia hełmu ochronnego sięga starożytnością zapewne czasów pierwotnych. Przez wieki był bardziej lub mniej popularny w licznych wojnach w Europie jak i na świecie. Odrodzenie hełmu stalowego nastąpiło w okresie Pierwszej Wojny Światowej. Jako pierwsi regulaminowy wprowadzili Francuzi w roku 1915, później Niemcy i Anglicy. W carskiej Rosji hełm ochronny nie był popularny do rewolucji jak i po niej.
Stalowy Hełm ochronny tak naprawdę to nigdy nie miał chronić głowy przed bezpośrednim trafieniem kulą z bliskiej odległości. Główna funkcja hełmu to ochrona przed odłamkami, kamieniami i wszelkimi latającymi „niebezpieczeństwami” w tym pociskami wystrzelonymi z „duuużej” odległości o małej już sile przebijania.
Armia Radziecka w okresie powojennym użytkowano zasadniczo hełmy stalowe wz.40, wz.60 i wz.68. Nigdy nie było tak (nawet w najbogatszych armiach świata) że wprowadzenie do stosowania nowego modelu hełmu powodowało całkowite wycofanie starszych wzorów. Hełmy w wojsku użytkuje się do zużycia.
Nowy pomysł…
W Związku Radzieckim pomysł stworzenia nowego modelu hełmu zrodził się na początku lat 60-tych XX wieku. Co 10 lat w Układzie Warszawskim przeprowadzano swoiste testy broni, amunicji i wyposażenia wprowadzonego do stosowania przez armie narodowe Układu. Celem zasadniczym tychże testów było głownie sprawdzenie zamienności i niezawodności broni. Pośrednio sprawdzano niezawodność i jakość sprzętu nie radzieckiego produkowanego przez kraje układu.
Podczas takich testów w latach 1962-1963 okazało się że najlepszą odporność na przebicie (tak naprawdę to rozpad pocisków przy strzelaniu do hełmu) ma wschodnioniemiecki hełm M56. Nowo wprowadzony wtedy do użytku w Armii radzieckiej hełm stalowy wz.60 okazał się konstrukcją gorszą.
Sztab generalny Ministerstwa Obrony ZSRR w 1964 roku polecił Komitetowi Technicznemu Ministerstwa Obrony ZSRR rozpocząć prace nad nowym hełmem stalowym o odporności wyższej od hełmu wz.60 o 10%. W roku 1965 stworzono wymagania techniczne nowego hełmu i zlecono prace badawcze zakładom ZKO (Zakład Czerwony Październik) w Wołgogradzie grupie inżynierów pod kierownictwem D. Bielkowa. Stal pancerną na nowy hełm miał opracować zakład w Leningradzie (dzisiejszy Petersburg). Pod koniec 1966 roku ostateczna wersja nowego czerepu hełmu była gotowa. Wyściółkę hełmu i mocowanie wzięto z hełmu wz.60 z pojedynczym paskiem podbródkowym.
Nowy hełm miał zmieniony kształt czerepu: zwiększono nachylenie części czołowej, zwiększono nachylenie także części tylnej. Zastosowano do tłoczenie także nową stal o kodzie K-1. Aby zwiększyć sztywność czerepu zwiększono wywinięcie krawędzi hełmu w porównaniu do hełmu wz.60. Nowy czerep otrzymał nazwę kodową SSz-S, był dłuższy od hełmu wz.60 o około 8 mm i szerszy o około 10 mm przy czerepie w rozmiarze 2.
 |
| Rysunek prototypu nowego hełmu stalowego, roboczo nazwanego SSz-S. |
Nowy hełm wchodzi do służby…
We wrześniu 1967 rozpoczęto testy poligonowe nowego hełmu SSz-S. W październiku 1968 roku Komitet Techniczny Ministerstwa Obrony ZSRR, mimo nie osiągnięcia założonych celów o zwiększenie odporności na przebicie względem hełmu wz.60 o 10% ( udało się osiągnąć ok. 7%) przyjął nowy model do produkcji. W roku 1972 Ministerstwo Obrony ZSRR przyjęło nowy hełm, już o oznaczeniu SSz-68, do wyposażenia Sił Zbrojnych ZSRR. Masowa produkcja rozpoczęła się w drugiej połowie 1973 roku. Czerep hełmu pomalowano z wierzchu i od środka matową farbą w kolorze zielonym – radziecka zieleń. Hełmy tłoczono z blachy o nierównej grubość na całej powierzchni. Przód hełmu miał 1,24 mm grubości, reszta 1,14 mm.
 |
| Hełm stalowy wz.68. |
Uproszczone dane odporności na przemijalność:
Odporność na odłamki o masie 1 grama przy prędkości 245 m / s - 50%.Odporność na penetrację kula lekka 7,62x54: 50% przy odległości 650-700 m., 100% przy odległości 860-910 m.Powierzchnia ochrony - 10,5 dm2Waga - 1,1-1,3 kg.Czas ciągłego noszenia - do 8 godzin
Oznaczenie i pakowanie…
Hełm stalowy wz.68 produkowano w trzech rozmiarach odpowiadających rozmiarowi głowy:
- rozmiar 1 – do 55 cm
- rozmiar 2- 56-58 cm
- rozmiar 3 – 59 i więcej cm
Waga hełmów w zależności od rozmiaru waha się od 1,1 kg dla rozmiaru 1, poprzez 1,2 kg dla rozmiaru 2, do 1,3 kg dla rozmiaru III.
Hełmy wz.68 pakowano w papier woskowy i układano w drewnianych skrzyniach transportowych po 30 sztuk przeważnie w proporcjach: rozmiar 1 – 12 szt., rozmiar 2 -16 szt. i rozmiar 3 – 2 szt.
Modyfikacje…
Przez okres produkcji hełmu stalowego wz.68 w celu zmieszenia kosztów produkcji zmodyfikowano:
- materiał paska podbródkowego, na przełomie 1991/1992 roku skórę zastąpiono taśmą parcianą,
- około roku 1987-1988 przeprojektowano klamrę zapięcia paska podbródkowego.
Klamra oszczędnościowa hełmu stalowego wz.68. Zapięcia takie zaczęto stosować od roku 1987-1988.
W hełmach wz.68, odymienie niż w hełmach wz.40 i wz.60, nie stosowano paska w kształcie litery Y który zapewniał bardziej stabilne trzymanie się hełmu na głowie.
Do końca istnienia ZSRR wyprodukowano ok. 10 milionów tych hełmów a jego produkcje zakończono w roku 1992.
Hełm stalowy wz.68 w białogardzkiej brygadzie…
Odmiennie od radzieckiego WDW (gdzie hełmów stalowych nie używano – poza działaniami typowo lądowymi jak operacje w Afganistanie 1979-1989) wojska desantowo-szturmowe na przyszłe pole walki były dostarczane głównie śmigłowcami. Co prawda szkolono żołnierzy brygad desantowo-szturmowych w skokach spadochronowych by w razie potrzeby mogli desantować się na spadochronach, ale główny sposób dotarcia na pole walki to desant śmigłowcowy z przyziemienia lub niskiego zawisu. Zadania i sposób desantowania pododdziałów desantowo-szturmowych wymuszał używanie hełmów przez żołnierzy. I oni ich używali.
Jeżeli nie nosili na zajęciach lub poligonie hełmu na głowie to najczęściej troczył go do plecaka desantowego RD-54.
W białogardzkiej 83 samodzielnej brygadzie desantowo-szturmowej używano głownie hełmów stalowych wz.68. To mogę stwierdzić po analizie epokowych zdjęć z lat 1986-1990. Czy zdarzały się hełmy starszych konstrukcji? Oczywiście, że się trafiały, głównie hełmy stalowe wz.60. Weterani brygady nie potrafią jednoznacznie odpowiedzieć czy używali hemu wz.68 czy wz.60. Dla niego, młodego człowieka, nie miało to znaczenia. Miał hełm i już! Czy to był wz.60 czy wz.68 to interesuje głównie nas – odtwórców historycznych zwanych też rekonstruktorami :)
Opracował: Zbigniew Ziemiński "saperski"
Zdjęcia: o ile nie zaznaczono inaczej autora
#desantowyBiałogard #83SamodzielnaBrygadaDesantowoSzturmowa #hełmWz68 #ssz68
Na podstawie:
http://www.russianarms.ru/forum/index.php?topic=1519.0
Komentarze
Prześlij komentarz